[ Cảnh báo kỳ lạ: Trong review này có spoiler phim “Into the Wild” ]

Kỷ niệm ngày đất nước hoàn toàn độc lập 30/4, hôm qua mình đã đi coi phim “Đừng đốt” để ủng hộ điện ảnh nước nhà. Đây là lần thứ 2 mình coi phim Việt Nam ở rạp, cái vụ kia thì nản chả buồn nói, cái này vụ coi ra cũng khá hơn. Bộ phim nói về bác sĩ-liệt sĩ Đặng Thùy Trâm và các con người có liên quan tới cuốn nhật ký của chị, thực ra trước khi đi coi phim này mình nghĩ phim này nó cũng phải dở lắm, nhưng khi coi xong thì thấy không tới nỗi tệ như mình nghĩ ban đầu. À và mình cũng nói luôn là mình chưa đọc cuốn nhật ký ấy, những gì viết ra đây chỉ thuần điện ảnh và cảm xúc thôi.

Nếu mình nhớ không nhầm thì đây là lần đầu tiên thể loại biopic lên phim chiếu rạp ở nước ta. Về hiệu ứng thì không cần bàn, Đặng Thùy Trâm tới giờ vẫn là cái tên được nhắc tới nhiều nhất trong các ví dụ về các anh hùng thời chiến, surpass cả anh Thạc, người tạo ra trào lưu sách chiến tranh này, còn về mặt nghệ thuật thì theo tớ cũng có mấy cái đáng phải bàn. Biopic tức là phim dựa trên các nhân vật có thật, thường là sẽ có dòng based on true story trên poster với cả trailer đó, nhưng trong “Đừng Đốt” thì không thấy gì trên poster cả, nhân vật đã quá nổi tiếng, hổng cần dòng ý, giống như cái vụ poster phim “King Kong” năm 2005 chả thèm đưa tên phim lên ấy, nhìn vô cái mặt ấy là nhận ra ngay Vua Kong rồi. Phim này có cái trailer không xứng đáng gọi là trailer, coi xong mà mình muốn vô FaFilm Việt Nam làm trailer hộ quá ^^, cái poster chính làm cẩu thả, blend còn bị lỗi, khâu PR không tốt mặc dù đã lên hẳn Thời Sự gần nửa tháng trước, thậm chí có người còn không biết phim này nói về cái gì khi mua vé. Theo cảm nhận sơ bộ của tớ thì chỉ có ai đã từng trải qua thời kỳ chiến tranh như vậy thì mới thấu hiểu hết cái ý nghĩa của câu chuyện trong phim, những người trẻ như mình đến xem không phải là để hồi tưởng mà chỉ là cố gắng trải nghiệm những hy sinh của thời kỳ trước.

Nội dung phim tương đối đơn giản và không làm người xem quá bất ngờ. Những phút đầu tiên trôi qua khá nhanh, mô tả lại cuộc sống hàng ngày của một bệnh xá, đoạn này diễn ra gấp, hành động nhanh mạnh, cảnh quay gấp gáp và kết thúc bằng hình ảnh lá cây lao xao để xoa dịu sự dồn dập của khung cảnh trước, nhưng nhanh quá thành ra chẳng gây ấn tượng gì cả. Phim chủ yếu là quay trung cảnh, nhưng phân phối khá hợp lý các đại cảnh và cận cảnh, như là đoạn Thùy Trâm chạy trở lại trạm xá hay đoạn trên cánh đồng. Tuy nhiên tớ không thích cái đoạn tả hình ảnh con bướm lúc ở nhà Thùy Trâm tại Hà Nội - một hình ảnh ẩn dụ về người con gái Thùy Trâm, theo tớ thì nên focus vào khuôn mặt bà mẹ trước rồi mới focus tới con bướm, để rồi cảnh cuối cùng là con bướm bay lên, chứ không nên làm ngược lại như trong phim vì nó tạo ra sự ngắt quãng không đáng có trong tâm lý bà mẹ. Hiện thực chiến tranh, giấc mơ hòa bình, những cảm xúc hai bên bờ chiến tuyến Việt - Mỹ, nỗi day dứt không thể xóa nhòa, tình mẫu tử… tất cả đều được thể hiện tương đối rõ trong bộ phim. Mình chỉ hơi tiếc là một số vấn đề chưa được giải quyết triệt để hay nói chính xác hơn thì là chưa được đẩy lên cao trào, nhất là tình mẫu tử, phụ tử mà theo mình thì nên có một vị trí xứng đáng hơn. Nhân vật Huân, người có khuôn mặt vô cảm khi nói “Don’t burn it, there’s fire in it already” có cái dở diễn quá tệ và ít đất diễn, nhưng cũng có cái hay là thể hiện rõ cái tinh thần “chiến tranh tàn khốc, không chừa một ai” của Thùy Trâm. Các cảnh khói lửa chiến tranh được thực hiện tương đối tốt, làm khán giả rất phấn chấn, những đoạn giặc càn cũng rất khá, nhưng không có đột phá vì đã nhìn thấy nhiều lần trong các phim khác. Và như thường lệ, có nhiều câu hội thoại quá thừa, nhất là đoạn cuối của bà mẹ và cô em gái Thùy Trâm, thậm chí là nhiều câu thoại sách vở và ít thực tế. Nói về diễn xuất thì không biết nói sao, bạn Minh Hương xinh xắn diễn chưa đạt lắm, nhất là cảnh tiễn 2 chị đi liên lạc, cảnh trời mưa ngồi viết thư hay đoạn hứa đưa lá thư trở về với mẹ một người lính quá cố, hừm, nhưng mình lại thích cái đoạn Thùy Trâm nhìn lên bầu trời ở cuối phim, trên khuôn mặt thể hiện sự thanh thản đến lạ kỳ. Vai diễn bà mẹ lúc già là vai diễn mình thấy khá nhất trong cả phim, tớ đặc biệt thích cái đoạn bà tập dưỡng sinh trong tiếng đọc thư của cô em Thùy Trâm, khuôn mặt bà u sầu nhưng vẫn cứng cỏi, dù phải trải qua nỗi xúc đồng quá lớn đã dồn nén hơn hai chục năm nay.

Phần âm thanh, lồng tiếng trong phim rất khá, nếu so sánh với một số phim Việt tớ đã coi ( ở nhà ) thì nó cao hơn một bậc. Giọng của bác sĩ Thùy Trâm nghe lúc đầu không thích lắm, vì nó drama và “tiểu tư sản”, nhưng có lẽ càng về sau càng quen nên tớ không còn cái ác cảm ấy nữa, có lẽ do Minh Hương diễn lần đầu nên cách nói vẫn mang phong cách sân khấu, còn các nhân vật khác trong phim lồng tiếng tương đối ổn, riêng giọng lơ lớ tiếng Anh của anh Huân & chị Mai thì có lẽ sẽ ít người mê, nhưng tớ thấy vậy mới là đúng, thời xưa Ngụy đâu có được học hết lớp 12, lên Đại Học học tiếng Anh, lên Youtube nghe người ta nói đâu, dạy vài ba tháng là ra chiến trường, biết nói vậy đã là quá giỏi. Phim không sử dụng nhạc đỏ, nhạc kháng chiến như mình tưởng mà chủ yếu là dùng nhạc không lời, mà đã thế lại còn khá hay, bây giờ tớ lại mong họ share đâu đó cái theme song để mình có thể nghe dần, tuy nhiên tớ vẫn nghĩ nên có âm thanh của tiếng violon hay piano thì sẽ lãng mạn hơn, càng tuyệt hơn nữa nếu có tiếng guitar nhẹ nhàng, vì trong phim thấy Trâm gẩy đàn mà chả có tiếng nào. Hiệu ứng âm thanh xử lý cũng khá tốt, nhất là ở khúc cuối phim, chưa kể đến cái ý nghĩa của bài hát “Bài ca hy vọng” thì cái giọng hát du dương của Thùy Trâm cũng đã tạo được ấn tượng lớn cho phần âm thanh phim.

Bình luận một chút về trường đoạn cuối phim. Thứ nhất là tớ thấy biên tập đoạn này chưa ổn, những footage nên để tất cả vô cuối cùng, không nên có footage chèn ngang vô phim, hơn nữa, nếu để bài hát của Văn Ký vang lên khi hết phim và kéo dài cho tới những dòng credit thì mình thấy sẽ làm người xem xúc động hơn nữa. Cái chết của Thùy Trâm không hiểu là fiction hay non-fiction, nếu thật thì không sao, nhưng nếu là theo kịch bản thì e là nó hơi đẹp, trái với dòng tâm sự “cái chết đến dễ hơn một bữa cơm” mà Thùy Trâm viết trước đó, nhưng đúng là diễn viên chính thì nếu chết cũng phải có một cái chết đẹp đẹp một chút, kiểu như Otta Benga trong The Fall ý, chứ đừng kiểu như Milk. Nếu ai coi “Into the Wild” rồi thì sẽ thấy cái chết này giống y chang trong đó luôn, cũng là cảnh diễn viên chính ngước mặt lên bầu trời, có tiếng tim đập thình thịch và trong đầu suy nghĩ về gia đình. Không biết cảnh nào xúc động hơn, trong Into the Wild thì khuôn mặt Chris được soi rọi bằng ánh sáng từ bầu trời trong tưởng tượng còn trong “Đừng đốt” thì khuôn mặt Thùy Trâm được thứ ánh sáng chiếu len lỏi trong rừng cùng với màu xanh của thiên nhiên bao bọc, theo tớ thì cảnh này cũng đã tạo ra cảm xúc cần thiết cho khán giả và tớ quan sát thấy mọi người lặng đi khi nhìn khung cảnh này.

Đoạn Thùy Trâm đạp xe là một trong những cảnh quay hay và theo mình thì là cảnh duy nhất được chăm chút toàn diện, từ ý tưởng, trang phục, ánh sáng, âm thanh, hình ảnh, tất cả đều rất trau truốt để cố gắng tạo một cảm giác xúc động cho người xem. Mình thấy cảnh này rất tuyệt, việc lồng bài hát “Bài ca hy vọng” của Nguyễn Văn Ký cùng giọng ca trong trẻo của cô bác sĩ trẻ Hà Nội đã gây ra tâm trạng xúc động đối với nhiều người, hình ảnh thanh bình của đoạn đạp xe này mang ý nghĩa về một ước mơ hòa bình của một cô gái trẻ đã không thể mơ ước được nữa, tạo ấn tượng đẹp hơn so với cả đoạn “tiếng hát không át được tiếng bom” mà Trâm cũng hát trước đó. Có người nói coi phim này xúc động, nhưng tớ xem thì không thấy phim này quá mức xúc động, như tớ đã nói lúc đầu, những ai đã từng trải qua thời kỳ này thì mới hiểu hết cái ý của nó, mới thấm thía được cái ước mơ được trở về nhà và nói một câu “Con yêu mẹ” nó cao quý nhường nào. Đoạn người lính Mỹ trẻ hát jazz bị bắn thể hiện rất rõ cái ý này, tiếc là việc cắt đoạn quá nhanh, thành ra tạo cảm giác nó thừa thừa, tiếc cho cái câu nói “Nếu tôi ngã xuống, hãy nói với mẹ tôi rằng tôi yêu bà”, ai đi tham gia chiến tranh mà chẳng có cái tâm niệm này, do đó những người tham gia chiến tranh đương nhiên là những người thấu hiểu được cái cảm xúc trong từng đoạn.

Phim này nếu nói chính xác hơn thi là nói về cuốn nhật ký của Thùy Trâm, chứ không chỉ tả riêng cuộc đời của Thùy Trâm. Mình thấy kịch bản như vầy sẽ hay hơn, bởi nếu chỉ mô tả cuộc đời, công việc, chuyện tình yêu của Thùy Trâm thì sẽ ( nói thẳng là ) vô cùng nhàm chán, bộ phim chỉ khía vào những khoảnh khắc đẹp nhất và những tâm trạng cao quý của cô để đưa vào bộ phim, đồng thời đưa thêm các tuyến nhân vật phụ để tôn thêm nhân vật chính, do đó có thể nói phim này có cách thể hiện tương đối nhiều chiều, ở cả 2 quốc gia. Do đó, cái tên “Đừng đốt” nghe rất khó chịu nhưng cũng nhắm tới cái đối tượng chính là cuốn nhật ký, nơi cất giữ những xúc cảm tuổi trẻ, những thông điệp hòa bình và tình yêu thương của cô bác sĩ trẻ, mang ý nghĩa rằng đứng đốt đi những hy vọng hòa bình của bất cứ ai, khói và tro của nó có thể sẽ ám ảnh bạn suốt đời. Có thể ý nghĩa của nó hay là vậy, thế nhưng dù gì thì gì tớ vẫn thấy cái tên “Đêm qua tôi mơ thấy hòa bình” ( Last night I dreamed of peace ) hay hơn rất rất nhiều, hơi tiếc một chút về cái tên.

Chưa thấy ai review phim này dở ( hay là không dám nhở  ) dù nó cũng có cái dở, nhưng theo tớ thấy nó không quá dở mà vẫn có thể tạo một ấn tượng gì đó cho tất cả người xem và tớ thấy là khá rôi. Mấy phim Cánh Diều Vàng chưa thấy ngo ngoe gì ở rạp Việt, chắc ngửi thấy mùi thất bại rồi nên thôi, còn phim này thì tớ thấy hôm qua người coi rạp khá đông, nhưng chủ yếu là người đã cao tuổi và thậm chí trong đó có cả người chưa từng đi coi phim bao giờ ! ( sure 100% ) Nói vậy đủ hiểu ảnh hưởng của cái tên ra sao rồi nhá.